- Waarom afharden zo belangrijk is
- Welke plantjes moet je laten afharden?
- Wanneer begin je met afharden?
- Stappenplan afharden
- Waar zet je je planten tijdens het afharden?
- Outsunny koud frame – met houten frame
- Royal Well Tuinkas muurkas Mini 3, polycarbonaat 4mm/1
- Brixy Kweektafel Op Poten XXL – Kweekbak – Rechthoekig – 76 x 37 x 85 cm – 70L – Buiten Binnen – Deksel – Zwart
- Tips voor het afharden
- Veelgemaakte fouten bij afharden
Heb je je zaailingen binnen voorgezaaid en staan ze er nu mooi bij? Dan komt de volgende stap: afharden. Want hoe goed je ze ook hebt verzorgd, planten die binnen zijn opgekweekt kunnen niet zomaar direct naar buiten. Ze zijn nog te kwetsbaar. In dit artikel lees je hoe je jouw jonge planten stap voor stap laat wennen aan het buitenleven.
Waarom afharden zo belangrijk is
Als je zaailingen binnenshuis of in een warme kas hebt opgekweekt, zijn ze gewend aan een constante temperatuur. Ook hebben ze weinig wind meegemaakt en gefilterd licht of (in mijn geval) het licht van een kweeklamp. Zet je ze plots buiten in de volle zon en wind, dan kunnen ze een klap krijgen. Letterlijk en figuurlijk.
Buiten is het weer minder stabiel. Vooral in het voorjaar kan het ’s nachts flink afkoelen, terwijl de zon overdag al krachtig is. Afharden helpt je plantjes deze overgang beter aan te kunnen. Het voorkomt dat ze stilvallen qua groei zodra ze in de vollegrond staan.
In mijn eerste jaar met een kleine kas ging ik veel te enthousiast van start. Ik zette mijn tomatenplantjes halsoverkop buiten op een zonnige dag in april. Binnen twee uur waren de blaadjes verbrand. Ik kon ze weggooien. Sindsdien neem ik het afharden veel serieuzer.
Wat voor mij goed werkt is het onderstaande stappenplan en vooral veel geduld.
Welke plantjes moet je laten afharden?
Niet alle planten hoeven afgehard te worden. Alleen de planten die je binnen of in een warme kas hebt voorgezaaid en die straks naar buiten gaan moeten geleidelijk wennen aan de buitentemperatuur, zon en wind.
-
Warmteminnende groenten zoals tomaten, paprika, aubergine, komkommer en meloen
-
Gevoelige bladgroenten zoals sla, andijvie, paksoi en snijbiet
-
Bloemen die je binnen hebt opgekweekt, zoals zinnia, cosmea, afrikaantje
-
Kruiden zoals basilicum en peterselie die binnen zijn voorgezaaid
Wanneer begin je met afharden?
Een veelgebruikte vuistregel is om na de ijsheiligen te beginnen met afharden. Dit valt meestal rond 11 tot 15 mei. Dan is de kans op nachtvorst meestal voorbij. Houd het weerbericht in de gaten. Is het weer zacht en stabiel? Dan kun je soms al eerder beginnen. Zorg dat het overdag boven de 12 graden is en dat er geen harde wind of felle regen wordt voorspeld. Kijk ook naar de nachttemperaturen: die moeten boven de 8 à 10 graden blijven. Als het buiten vriest wil je op dat moment je plantjes niet buiten zetten.
Stappenplan afharden
Dag 1-2: Zet de planten een paar uur buiten op een beschutte plek. Een beschutte plek betekent uit de wind en uit de zon. Haal de plantjes na maximaal twee uur weer naar binnen.
Dag 3-4: Laat ze iets langer buiten staan en geef ze langzaam wat meer zonlicht. Verleng elke dag de tijd dat de plantjes buiten staan met één à twee uur. Houd het weer goed in de gaten. Bij plotselinge kou of harde wind sla je een dag over of verkort je de tijd buiten. Na vijf tot zeven dagen kunnen ze meestal de hele dag buiten blijven, mits het weer meezit.
Dag 5-6: Laat ze de hele dag buiten staan. Zet ze ’s nachts nog naar binnen.
Dag 7-8: Als het niet te koud is, laat je ze ook ’s nachts buiten. Kies een zachte nacht (boven de 10 graden) en zet ze op een beschutte plek. Dit helpt ze wennen aan temperatuurschommelingen.
Na een week: Zijn je planten gewend aan buiten? Dan kun je ze definitief uitplanten in potten of in de volle grond in jouw moestuin.
Geef na het planten goed water en blijf de eerste dagen extra opletten.
Waar zet je je planten tijdens het afharden?
Een van de grootste uitdagingen is een geschikte plek vinden. Zeker als je veel zaailingen hebt, wil je een beschutte maar lichte ruimte waar ze niet meteen weggewaaid of verbrand worden.
Daar komt een muurkas of kweekbak op poten goed van pas. Deze mini-kasjes bieden bescherming tegen wind en regen, terwijl de planten toch aan het daglicht wennen. Een muurkas tegen een zuidmuur vangt lekker wat zon, zonder dat je planten direct blootstaan aan de elementen. Ideaal voor het afharden, maar ook perfect voor het eerder opkweken of langer oogsten.
Afharden in een kleine tuin met kas toe
Heb je een beperkte ruimte, zoals een kleine stadstuin of smalle kas? Gebruik een verrijdbare plank of een oud tuinbankje om je zaailingen te verplaatsen. Waarom? Zo kun je ze snel van plek wisselen wanneer de zon te fel is, de wind te hard gaat of de temperatuur ineens daalt. Je houdt controle over de omstandigheden, ook als je weinig ruimte hebt.
Ook handig: gebruik een koudframe of een open kasdeur (die je steeds verder open zet) om al binnen je kas te beginnen met afharden. Waarom? Omdat je zaailingen zo stap voor stap gewend raken aan buitenlucht en temperatuurwisselingen zonder dat ze meteen volop in de koude wind of felle zon staan. Het is een zachte overgang die de kans op stress of groeischade verkleint.
Tips voor het afharden
- Begin met bewolkte dagen
De eerste dagen kun je het best kiezen voor licht bewolkt weer. Zo wennen je planten rustig aan daglicht zonder dat de zon ze direct verschroeit. - Haal je plantjes naar binnen als het heel hard gaat regenen of hagelen. De plantjes zijn nog nog niet sterk genoeg. Ze kunnen knakken door harde regen of hagel.
- Geef de planten wat extra water als ze in de zon staan. De potjes drogen snel uit en uitdroging maakt ze extra kwetsbaar
- Gebruik een tunnel of vliesdoek
Heb je geen muurkas? Een folietunnel of wat vliesdoek over een rek kan ook prima werken om je planten tijdelijk te beschermen. Als je je plantjes in je tuinkas laat afharden (en je doet dit als het weer nog wat kouder is) dan kun deze ’s nachts prima beschermen met vliesdoek. - Zorg voor een stevige ondergrond
Zet je zaailingen op een stabiele plek zodat ze niet omwaaien. Een bak op een tafeltje, plantenkrat of stevige onderzetter werkt goed. Check op verbranding of uitdroging
Kijk elke dag even of de blaadjes er nog fris uitzien. Lichtgeel of verdord blad kan een teken zijn van te veel zon of droogte.Houd slakken op afstand
Buiten is de kans groter dat slakken je zaailingen ontdekken. Bescherm ze met een slakkenring, kopertape of zet ze wat hoger van de grond af.
Slakken zijn echt killing voor je moestuin. Elk jaar verbaasd het mij weer dat ze zelf alles in mijn tuinkas opvreten. Er zijn naast slakkenringen en kopertape nog meer manieren om van ze af te komen. Je leest hier hoe.
Veelgemaakte fouten bij afharden
In mijn eerste jaren als moestuinder maakte ik flink wat fouten bij het afharden. Om je dat te besparen, hier mijn valkuilen:
– Niet geleidelijk opbouwen: laat planten niet ineens hele dagen buiten staan.
– Te veel zon in het begin: jonge bladeren kunnen verbranden.
– Nachtvorst onderschatten: één koude nacht kan fataal zijn.
– Geen beschutting bieden: wind kan zaailingen beschadigen.
– Te laat afharden: wacht je te lang, dan raken planten in stress bij het uitplanten.
Afharden is misschien niet het spannendste klusje, maar wel essentieel voor een gezonde oogst. Je hebt weken besteed aan zaaien en verzorgen. Laat dat niet verloren gaan door je plantjes te snel naar buiten te brengen. Door ze rustig te laten wennen aan hun nieuwe omgeving, geef je ze precies wat ze nodig hebben om te floreren.
Dit blogartikel bevat affiliate links om deze content gratis aan jou te kunnen aanbieden. Mocht je op één van deze links klikken en iets bestellen, dan krijgen wij een commissie van de webshop. Dit kost jou niets, maar zorgt er wel voor dat wij gratis content voor jou kunnen blijven maken.
