- San Marzano zaaien: dé tomaat voor passata en saus
- Waarom kiezen voor San Marzano?
- Wanneer en hoe begin je met San Marzano zaaien?
- Tuin de Bruijn® zaden – Tomaat San Marzano
- Stap voor stap San Marzano zaaien
- Van binnen naar buiten: afharden en uitplanten
- Ondersteunen en dieven
- Water geven en voeding
- Oogsten en verwerken
- Veelgemaakte fouten (en hoe je ze voorkomt)
- Tot slot: is het de moeite waard?
San Marzano zaaien: dé tomaat voor passata en saus
Voor mij is de San Marzano de koningin onder de tomaten. Niet vanwege haar ronde vorm zoals haar Italiaanse zusjes, maar juist vanwege haar langwerpige vorm, dikke vruchtvlees en volle, zoete smaak zonder al te veel vocht. Ideaal voor iedereen die, net als ik, dol is op zelfgemaakte tomatensaus, passata of een stevige ratatouille uit eigen tuin. Het goede nieuws? Je kunt deze bijzondere tomaat heel goed zelf zaaien en opkweken, zelfs in een kleine tuinkas of zonnige hoek van je moestuin.
In dit blog neem ik je stap voor stap mee in het proces van San Marzano zaaien tot oogsten. Ik deel mijn persoonlijke tips, wat er goed én fout kan gaan, en hoe jij straks je eigen potten vol heerlijke saus inmaakt met tomaten van eigen bodem.
Waarom kiezen voor San Marzano?
Wie eenmaal een San Marzano-tomaat uit eigen tuin heeft geproefd, wil eigenlijk niets anders meer voor tomatensaus. Deze Italiaanse heirloom-soort staat al generaties bekend als dé saus- en pastatomaat. Wat maakt haar zo geliefd?
Minder sap en veel vruchtvlees: perfect voor passata. Weinig zaden, dus makkelijker verwerken. Diepe, zoete tomatensmaak met volle umami. Mooie langwerpige vruchten die goed rijpen in een kas. Vooral in een tuinkas of warme, beschutte plek in de moestuin doet de San Marzano het uitstekend. Ze houdt van zon en warmte, net als haar oorsprong in de Napolitaanse vlakten.
Wanneer en hoe begin je met San Marzano zaaien?
San Marzano zaaien doe je het liefst vroeg in het jaar, zo rond eind februari tot half maart. Waarom zo vroeg? Tomaten hebben een lange groeiperiode nodig. Hoe eerder je begint, hoe meer kans je hebt op een rijke oogst vóór de herfst zijn intrede doet. Ik begin meestal in de eerste week van maart, afhankelijk van het weer en mijn planning.
Stap voor stap San Marzano zaaien
1.Kies goede zaden. San Marzano zaaien begint met het kiezen van zaden. Deze koop je bij Bol, de betere zaadhandel of ruil je met andere moestuiniers. Let op dat het echt om San Marzano gaat, er bestaan veel varianten, maar de echte (zoals San Marzano 3 of San Marzano nano) zijn het meest geschikt voor saus.
2. Gebruik fijne zaai-aarde. Vul kleine potjes of een tray met luchtige, licht vochtige zaai- en stekgrond (ik maak altijd gebruik van deze biologische turfpotjes). Druk de aarde licht aan.
3. Zaai en bedek. Leg per potje één zaadje op de aarde en dek af met een dun laagje aarde (ongeveer 0,5 cm). Druk zachtjes aan en benevel met een plantenspuit. Je geeft water met een plantenspuit, want als je in één keer te te grote plens water geeft, spoelen de zaden weg.
4. Warmte is cruciaal. Zet de potjes op een warme plek, ideaaliter tussen de 20 en 25 graden. Een vensterbank boven de verwarming of een kweekmat werkt goed. Binnen 5 tot 10 dagen zie je meestal de eerste kiemplantjes.
Een warmtemat of kweekmat helpt je om stabiele temperatuur tussen de 20–25°C te krijgen. dit zorgt voor een snellere kieming en een sterkere start! Lees mijn review over mijn warmtemat en ontdek hoe je deze het beste kan gebruiken.
5. Geef licht zodra ze opkomen. Zodra de plantjes opkomen, hebben ze veel licht nodig. Zet ze voor een zonnig raam of gebruik kweeklampen als je merkt dat ze te lang en slungelig worden.
6. Verspenen. Als de zaailingen hun eerste echte blaadjes hebben (dus niet alleen de kiemblaadjes), verplant je ze voorzichtig naar een groter potje met potgrond. (9 cm) Geef ze hierbij meteen wat organische voeding mee, zoals compost of vloeibare tomatenmest.
Van binnen naar buiten: afharden en uitplanten
Rond half mei na IJsheiligen mogen de jonge tomatenplanten naar buiten of in de kas. Vergeet niet om ze eerst af te harden: zet ze een week lang steeds iets langer buiten, zodat ze wennen aan wind, zon en temperatuurschommelingen. In een tuinkas kun je vaak al eerder planten, eind april bijvoorbeeld, mits het daar niet meer vriest. Plant ze in goed doorlatende, voedzame aarde. Ik meng zelf compost, wat lavameel en een handvol tomatenmest door de grond. Zet de planten ongeveer 50 cm uit elkaar: ze worden vrij groot en hebben ruimte nodig om te groeien en goed te luchten.
Als je ze in potten houdt, dan is het nu de tijd om ze te verpotten naar een de uiteindelijke pot. Verpot San Marzano in de kas naar een pot van minimaal 15 liter (± 30–32 cm diameter, 30–35 cm diep). Heb je de ruimte, kies dan liever 20 liter voor sterkere wortels en betere opbrengst (± 32–35 cm diameter, 35–40 cm diep).
Ondersteunen en dieven
San Marzano is een indeterminante tomaat, dat betekent dat ze blijft doorgroeien en regelmatig moet worden getopt en gediefd. Wat betekent dat in de praktijk? Leid de plant langs een touw of stok omhoog. Verwijder zijscheuten in de bladoksels (dat zijn de dieven). Top de plant na 5-6 trossen zodat de energie naar de vruchten gaat. Let op: vergeet niet regelmatig te luchten in de kas, zeker op warme dagen. Te hoge luchtvochtigheid leidt al snel tot schimmels zoals meeldauw of neusrot.
Water geven en voeding
Tomaten houden niet van natte voeten, maar wél van regelmaat. Geef dus liever één keer per week goed water dan elke dag een beetje. In droge periodes geef ik in de tuinkas wel bijna om de dag water. Dit doe ik bij de voet van de plant, niet op het blad. Als je dit wel doet, dan kan er schimmel ontstaan. Voed elke twee weken bij met vloeibare tomatenvoeding. Tomaten zijn gulzige groeiers en hebben veel voeding nodig om goed vrucht te zetten.
Oogsten en verwerken
De eerste San Marzano’s zijn meestal rijp vanaf eind juli of begin augustus. Je oogst ze wanneer ze dieprood zijn en een beetje meegeven als je zachtjes drukt. Ik pluk ze in de ochtend, als het nog koel is. Perfect om dan direct te verwerken tot tomatensaus of in te vriezen voor later.
Zelf passata maken? Zo doe ik het!
Veelgemaakte fouten (en hoe je ze voorkomt)
Te vroeg of te laat San Marzano zaaien: begin op tijd, maar niet al in januari. Zonder voldoende licht krijg je slungelige planten. Slecht luchten in de kas: zorg voor ventilatie om schimmel te voorkomen. Zet regelmatig en op warme dagen de deuren en ramen open. als je een tuinkas hebt dan kan je investeren in een automatische raamopener. Dan openen de ramen zelfs als je er niet bent. Te veel water: liever minder vaak, maar diep water geven. Geen ondersteuning: een volwassen tomatenplant kan kilo’s gaan wegen. Zorg op tijd voor stokken of touwen. Geen voeding: zonder voeding krijg je wel planten, maar nauwelijks vruchten.
Tot slot: is het de moeite waard?
Absoluut. Ik zaai elk jaar San Marzano tomaten. San Marzano zaaien vraagt wat aandacht en liefde, maar je krijgt er zóveel voor terug. Rijkdragende planten, een keuken vol geurige tomatensaus en het heerlijke gevoel van zelf iets hebben opgebouwd. Dat is voor mij het mooiste van een moestuin. En geloof me, als je eenmaal je eigen San Marzano-tomaten hebt geproefd, wil je nooit meer anders. Veel succes met zaaien en geniet van je oogst!
Dit artikel bevat affiliate links om deze content gratis aan jou te kunnen aanbieden. Mocht je op een van deze links klikken en iets bestellen, dan krijgen wij een commissie van de webshop. Dit kost jou niets extra’s maar het zorgt er wel voor dat wij gratis content voor jou kunnen blijven maken.
